Informacje pisemne na temat Radia Solidarność Siedlce

Dział w budowie

Radio „Solidarność” Siedlce 1984-1989                                                                                                                               Opracowano na podstawie książki Siedlecki Komitet Oporu Społecznego” autorstwa Agnieszki Andrzejewskiej wydanej w 2008 roku przez Fundację Gazety Podlaskiej). Inicjatorami zorganizowania w Siedlcach Radia „Solidarność” byli Cezary Kaźmierczak i Tomasz Olko. W skład zespołu Radia „S” Siedlce wchodziły następujące osoby:Jerzy Gajowniczek – zajmował się sprawami technicznymi i nadawaniem, konstruktor i wykonawca nadajnika,  Maria i Stanisław Wołowicz – montaż audycji, nadawanie audycji, prowadzenie archiwum, wyszukiwanie lokali do nadawania. Adam Patoleta – nadawanie audycji, wyszukiwanie mieszkań do nadawania. Tomasz Olko szef Radia „S”  Siedlce, zajmował się nagrywaniem audycji, kontaktami z innymi strukturami i koordynowaniem całości działalności radia. Oczywiście nie było możliwe prowadzenie działalności radia bez pomocy innych osób i w tym względzie mieliśmy fantastyczne szczęście, trafiając na tak wspaniałych i bezinteresownych ludzi jak nasi lektorzy: pani Magda Drewniak wraz z całą swoją rodziną, Iwona Marchelska, Basia Mróz, Ewa Sierpińska, Krysia z CDN-u (wszyscy z Warszawy), osoby użyczające swoich mieszkań do nadawania: śp. Stanisław Sobiech, śp. Krzysztof Kozak, Stanisław Michaluk, mama Adama Patolety i Jurka Gajowniczka, śp. Irena Irena Chilik, Jan Charczuk, Teresa Orzechowska, Henryk Nowak czy też Marek Olszewski (wszyscy z Siedlec). Tych osób było dużo, dużo więcej –wspomina szef radia Tomasz Olko. Audycje od czerwca 1984 do końca 1987 r. nadawane były na fonii I programu TV, a od lutego 1988 roku na falach UKF zbliżonych do III Programu Polskiego Radia. Sama metoda nadawania była bardzo prosta. Do emisji audycji potrzebne było tylko mieszkanie z indywidualną anteną TV (trzydipolową). Osoba nadająca wchodziła do mieszkania, podpinała nadajnik do końcówki anteny, włączała sprzężony z nim magnetofon i audycja szła w świat. Antena telewizyjna była nośnikiem sygnału nadajnika. Audycje nadawane były przeważnie na programach o wysokiej oglądalności takich jak: wiadomości sportowe, atrakcyjne filmy itp. Tradycją siedleckiego radia było nadawanie specjalnych audycji świąteczno-noworocznych w czasie, gdy przemówienie noworoczne wygłaszali przedstawiciele władzy (Jabłoński, Jaruzelski). Poruszane były również sprawy związane z regionem i Siedlcami. Były audycje na temat bojkotu wyborów w 1984 roku i 1985 roku, informacje o akcjach protestacyjnych, przed 11 Listopada audycja wspomnieniowa o ks. Jerzym Popiełuszko, o aresztowaniach siedlczan: Bohdana Czerwińskiego (przed stanem wojennym próbował w MO zakładać wolne związki zawodowe), Mirka Andrzejewskiego, Marka Białego. Jedną z audycji poświęcono siedleckiej uczelni. Okazało się, że na przesłuchania były wzywane ?całe roczniki?. Dochodziło do szantażowania i nakłaniania do współpracy. Na antenie, w najlepszym czasie antenowym podane zostały nazwiska esbeków, którzy przesłuchiwali młodych ludzi. Na drugi dzień o niczym innym w Siedlcach się nie mówiło. Radio było od początku swego istnienia solą w oku SB. Usilnie starano się namierzyć je i złapać nadających. Szefowie Radia ?S? w rozmowach i wywiadach puszczali specjalnie dezinformację, że największą trudnością, na jaką napotyka radio, jest znalezienie odpowiedniego, wysokiego budynku i dostanie się na jego dach, aby móc nadawać. Nigdy nie nadawano z dachów. ?Bezpieka kupiła tę podpuchę i ?smutni chłopcy? ruszyli na miasto sprawdzać dachy bloków, zmuszając przy okazji administrację budynków do wymiany zamknięć włazów na dach66. Od tego momentu po każdej audycji SB sprawdzała dachy. W lutym 1985 roku siedleckie Radio ?S? dzięki pomocy Zbigniewa i Zofii Romaszewskich nawiązało ścisłą współpracę z radiem warszawskim. Siedleckie radio ?S? nagrało przez okres swojego istnienia 46 audycji. Każda audycja była emitowana średnio 2-3 razy. Wynika z tego, że niezależni radiowcy gościli w domach siedleckich słuchaczy ponad sto razy.

Nadajniki Radia „Solidarność” Siedlce”

Gdzieś do końca 1987 roku audycje Radia „S” Siedlce były nadawane na fonii I Programu Telewizji Polskiej. Po tym czasie Radio musiało nadawać falach UKF Polskiego Radia. Stało to się z tego powodu, że została zmieniona częstotliwość sygnału telewizyjnego odbieranego w Siedlcach.

 

Siedlecki nadajnik „Gordon” otrzymany od warszawskich struktur Radia „S”. Nadajnik ten przekazał Tomaszowi Olko Grzegorz Buczek z Warszawy.

Miejsca nadawania audycji Radia „S” Siedlce

Sprawą niezwykle ważną było wyszukiwanie lokali do nadawania audycji. Wbrew obiegowej opinii nie były potrzebne do tego wysokie budynki. Emiterzy ustalali lokalizacje nadawania audycji we własnym zakresie, na podstawie swoich osobistych kontaktów. Wybór lokali był sprawą niezwykle odpowiedzialną. W grę wchodziło bezpieczeństwo wielu ludzi. Kolejnym etapem nadawania audycji było dotarcie ekipy nadawczej (zawsze po dwie osoby) do zakładanego miejsca emisji. Jedna osoba wchodziła do mieszkania, druga ubezpieczała. Jeżeli była taka możliwość, sprzęt do nadawania przynoszono wcześniej. W udostępnionym lokalu rozpakowywano sprzęt, podłączano nadajnik i uruchamiano audycję. Zdarzało się, że proszono słuchaczy o zapalanie i gaszenie światła na koniec audycji dla potwierdzenia jej słyszalności. Zasięg audycji był różny i zależał nie tylko od nadajnika, miejsca, czy emiterów. Jeżeli emisje radia były podawane w ulotkach lub prasie podziemnej to milicyjne zagłuszarki były praktycznie natychmiast  włączane i uniemożliwiały dobry odbiór audycji. Najważniejszą sprawą wtedy było to, że w ogóle istnieje radio i nadaje. Siedleckie Radio „S” przez okres swojej działalności nagrało 46 audycji. Każda audycja była emitowana średnio 2-3 razy. Wynika z tego, że niezależni radiowcy gościli w siedleckich domach ponad sto razy. Audycje radia były retransmitowane dla Polonii na Antypodach i przez RWE. Z informacji uzyskanych już po 1989 roku od siedleckich esbeków wynika, że radio „S” przysparzało im najwięcej kłopotów i za nie obrywali najwięcej od centrali. We wrześniu 1986 roku, gdy po powrocie z Francji Cezary Kaźmierczak poszedł na milicję aby zwrócić paszport (nikt nie mógł mieć w domu tego dokumentu), funkcjonariusz SB zaproponował mu 1000 dolarów za przekazanie informacji na temat Radia „S”. Wtedy 30 dolarów to była średnia pensja przeciętnego. Członkowie zespołu pomagali zorganizować radio „S” w Białej Podlaskiej. Wyemitowano tam kilka audycji. Wśród mieszkańców wywołało to wielki entuzjazm, ale przerażenie w?organach SB. Ze wszystkich wyemitowanych w regionie audycji udało się zachować do dziś 41 z 46 oryginalnych nagrań. Ocalone od zapomnienia, zdygitalizowane, ukazały się w 2008 roku na płytach CD wydanych staraniem Fundacji.

Poniżej mapka pokazująca miejsca z których nadawano audycje siedleckiego Radia „S”.

  1. ul. Szymanowskiego 3, mieszkanie mamy Adama Patolety,
  2. ul. Pułaskiego, mieszkanie mamy Jerzego Gajowniczka,
  3. ul. Świerczewskiego 27 (obecnie Piłsudskiego), mieszkanie Ireny Chilik,
  4. ul. Świerczewskiego 12 (obecnie Piłsudskiego),
  5. róg ul. Kasprzaka (obecnie Wyszyńskiego) i ul. Żymierskiego (obecnie Starowiejska), w tym miejscu stał dom Krzysztofa Kozaka.,
  6. ul. Żymierskiego 215 (obecnie Starowiejska), dom rodzinny Tomasza Olko,
  7. ul. Kazimierzowska, dom Marka Olszewskiego,
  8. ul. Królowej Jadwigi, dom rodzinny Teresy Orzechowskiej (obecnie Olko),
  9. ul. Kasprzaka 12 (obecnie Wyszyńskiego), mieszkanie T. i T. Olko – VI p..,
  10. ul. Młynarska 20, mieszkanie Jerzego Jarząba – V p.,
  11. ul. Waryńskiego (obecnie Batorego), mieszkanie Jana Charczuka – IX p.,
  12. ul. Kazimierzowska, dom Stanisława Michaluka,
  13. ul. Ściegiennego, mieszkanie Marii i Stanisława Wołowiczów,
  14. ul. Ściegiennego, mieszkanie Mieczysława Weredy,
  15. ul. 22 lipca 9 (obecnie 11 Listopada), dom Stanisława Sobiecha,
  16. ul. Mazurska 4, mieszkanie Henryka Nowaka,
  17. ul. Kurpiowska 12, mieszkanie Stanisława Michaluka – III p,
  18. ul. Chrobrego, mieszkanie Jerzego Gajowniczka –  X p ,                                                            Poniżej zdjęcia budynków z których były nadawane audycje siedleckiego Radia „S”

 

 ul. Szymanowskiego 3, mieszkanie mamy Adama Patolety


Ul. Świerczewskiego 27 (obecnie Piłsudskiego). Na I piętrze, mieszkała Irena Chilik. Na dachu widać antenę trójdipolową, niezbędną do nadawania audycji na fonii TV. (na zdjęciu widać stan obecny budynku)

        Ul. Świerczewskiego 12 (obecnie Piłsudskiego

róg ul. Kasprzaka (obecnie Wyszyńskiego) i ul. Żymierskiego (obecnie Starowiejska), w tym miejscu stał dom Krzysztofa Kozaka.

ul. Żymierskiego 215 (obecnie Starowiejska), dom rodzinny Tomasza Olko

ul. Kazimierzowska, dom Marka Olszewskiego

ul. Królowej Jadwigi, dom rodzinny Teresy Orzechowskiej (obecnie Olko),

ul. Kasprzaka 12 (obecnie Wyszyńskiego), mieszkanie T. i T. Olko – VI p.

ul. Młynarska 20, mieszkanie Jerzego Jarząba – V p

ul. Waryńskiego (obecnie Batorego), mieszkanie Jana Charczuka – IX p

ul. Kazimierzowska, w głębi dom Stanisława Michaluka,

 

 

 

ul. Ściegiennego, mieszkanie Marii i Stanisława Wołowiczów (13 po lewej  mieszkanie Mieczysława Weredy)

ul. 22 lipca 9 (obecnie 11 Listopada), dom Stanisława Sobiecha

ul. Mazurska 4, mieszkanie Henryka Nowaka,

ul. Kurpiowska 12, mieszkanie Stanisława Michaluka – III p,

 

ul. Chrobrego, mieszkanie Jerzego Gajowniczka –  X p

ul. Czackiego 13 mieszkanie Jadwigi i Lecha Filus (parter)