ks. Bąk Władysław s. Stanisława ur. 6.04.1904 IPN Lu 00419/340 TW ps. „Ptak” diecezja siedlecka

By | Listopad 17, 2020

ks. Bąk Władysław s. Stanisława ur. 6.04.1904 IPN Lu 00419/340 TW ps. „Ptak” diecezja siedlecka

Ksiądz katolicki z diecezji siedleckiej. Do współpracy z organami bezpieczeństwa został pozyskany w 1949 roku. W charakterystyce pracy TW ps. „Ptak” którą 25.06.1967 roku wystawił  oficer operacyjny Referatu Służby Bezpieczeństwa KPMO w Siedlcach ppor. L Szymani możemy przeczytać: ..//..//.. C h a r a k t e r y s t y k a tajnego współpracownika ps. „Ptak”. Pozyskany został do współpracy w dniu 14.III.1949r. przez Z-cę Szefa PUBP w Węgrowie woj. Warszawa na podstawie przymusu – z wykorzystaniem materiałów kompromitujących. Podczas pozyskania własnoręcznie napisał zobowiązanie o zachowaniu tajemnicy, obierając sobie pseudonim konspiracyjny „Ptak”. Do października 1956 roku wykorzystywany był do zbierania informacji z różnych narad kleru, do pracy we Froncie Narodowym. Był również radnym Powiatowej rady narodowej. Uzyskiwane od niego miały charakter ogólno-informacyjny, doniesień nie pisał, wynagradzany nie był. W końcu października 1956 roku odmówił współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa uzasadniając, że podczas pozyskania źle odnoszono się do niego/straszono bronią, szantażowano/, że zmuszano do różnych prac społecznych, za co był prześladowany przez kierownictwo kurii diecezjalnej w Siedlcach. W końcu 1957 roku opuścił diecezję siedlecką chcąc uniknąć szykan ze strony ordynariusz Świrskiego i objął stanowisko kapelana mundurowego kościoła garnizonowego w Szczecinie. W dniu 10 lutego 1958 roku nawiązano z nim kontakt i wówczas po dłuższej rozmowie wyraził zgodę na dalszą współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa, pod warunkiem by go nie zdekonspirować, gdyż pociągnęłoby to prześladowania ze strony hierarchii kościelnej. Nadmienił, że po pozyskaniu w roku 1949 wyspowiadał się z tego przed ordynariuszem Świrskim. Od jesieni 1959 roku bierze udział w zorganizowaniu i następnie działalności koła księży Caritas. Jako v-ce prezes koła działalność swą ogranicza do wyjazdów w teren na rozmowy z sympatykami Caritasu, oraz do udziału w pracach zarządu koła /z udziałem sympatyków/ nie powinny być miejscem atakowania kurii gorzowskiej – gdyż za to caritas owcy mogą być represjonowani. Pogląd ten nie znajdował zrozumienia u pozostałych członków koła i dlatego między nimi a współpracownikiem istniały nieporozumienia. Podczas spotkań odbywanych w jego mieszkaniu t.w. informował o przebiegu konferencji dekanalnych i rejonowych w Szczecinie, o rozmowach przeprowadzanych z niektórymi księżami, wypożyczał „Wiadomości Gorzowskie”, okólniki, dawał do wglądu listy pasterskie. Działalność jego na odcinku duszpasterstwa wojskowego była znikoma, nie przyciągał do kościoła żołnierzy, oficerów i członków ich rodzin. Z racji swego stanowiska uważany był przez księży, w szczególności reakcyjnych, za człowieka związanego z władzami państwowymi i z tych względów nie cieszył się ich zaufaniem. Nie uzyskano jednak informacji świadczących o zdekonspirowaniu t.w. Podczas współpracy pięciokrotnie był wynagradzany upominkami z okazji imienin, świąt itp. Innych form wynagrodzenia nie stosowano, z tych też względów nie pisał pokwitowań. W dniu 22 stycznia 1965 roku wyeliminowano go z czynnej sieci tajnych współpracowników, uzasadniając, że wystarczającą będzie forma prowadzenia z nim rozmów jako z kontaktem obywatelskim. Z dniem 1 grudnia 1966 roku objął stanowisko kapelana garnizonowego w Siedlcach – przeniesiony został przez Generalny Dziekanat WP. Pierwszą rozmowę przeprowadzono z nim w dniu 18 marca 1967 roku. W toku tej rozmowy był szczery,, swobodny, z chęcią przyjął propozycję odwiedzania go i prowadzenia rozmów o sprawach interesujących nas, potwierdził wszystkie posiadane przez nas informacje o nim. Twierdził, że zna tutaj wielu księży, pozostaje w dobrych stosunkach z kurialistami i profesorami WSD – że obecnie jest dobrze widziany przez kierownictwo kurii. Dwie następne rozmowy przeprowadzono z nim w dniach 3 i 4 IV br. Podczas nich współpracownik przekazał informacje o przebiegu wizyty w kurii i seminarium wysłannika papieża Casaroli. Informacje te były obiektywne i wyczerpujące – sprawdzone zostały przez inne źródła. W dniu 13 kwietnia br. po przeprowadzeniu jeszcze jednej rozmowy postanowiono zarejestrować go w czynnej sieci tajnych współpracowników SB. Od tego czasu z częstotliwością 2 razy w miesiącu odbywane są spotkania w jego mieszkaniu. Jest on szczery, przekazuje szereg istotnych informacji z rozmów przeprowadzonych z proboszczami, kurialistami i profesorami WSD – do których ma naturalne możliwości dotarcia. Do współpracy jest chętny, udostępnia do wglądu dokumenty otrzymywane z kurii, radzi się w ważniejszych sprawach duszpasterskich i osobistych. Z okazji jego urodzin w dniu 4.IV br wręczono upominek o wartości 514 zł, z powodu czego był bardzo zadowolony. Po przybyciu do Siedlec zawarł umowę o nauczanie religii i z tego tytułu pobiera wynagrodzenie. O fakcie tym wie sufragan Wacław Skomorucha – w rozmowie z nim nakazał tylko aby t.w. nikomu o tym nie mówił. Dwukrotnie otrzymał odznaczenia państwowe: – Srebrny Krzyż Zasługi – nadany w roku 1952 przez Prezydenta PRL za działalność społeczną. – Złoty Krzyż Zasługi – nadany przez Radę Państwa w dniu 27.7.1964r. z okazji XX-lecia PRL, za działalność w WKK Caritas. ..//..//………. W kierunkowym planie pracy TW ps. „Ptak”  który 5.II.1968 roku wystawił inspektor operacyjny Referatu ds. Służby Bezpieczeństwa w Siedlcach ppor. Lech Szymani możemy między innymi przeczytać: …//..//…………………..Analiza danych zawartych w charakterystyce tajnego współpracownika oraz ocena dotychczasowej współpracy z nim wykazuje, ze posiada naturalne możliwości dotarcia do obiektów i osób pozostających w zainteresowaniu SB, a w szczególności: – kurii diecezjalnej w Siedlcach i zatrudnionych w niej księży kurialistów, starszych wiekiem, piastujących odpowiedzialne stanowiska. Z większością z nich pozostaje w towarzyskich stosunkach, odwiedza ich i jest rewizytowany w swym mieszkaniu. – kontaktuje się z wieloma księżmi administratorami parafii znajdujących się na terenie naszego i sąsiednich powiatów. – pozostaje w towarzyskich stosunkach z niektórymi profesorami WSD w Siedlcach i rektorem tej placówki. – ma możność przeprowadzania rozmów z księżmi podczas konferencji Wojewódzkiego Koła Księży „Caritas” w Warszawie. – piastuje stanowisko kościelne z racji którego ma możność dostępu do wydawanych listów pasterskich, komunikatów, udziału w konferencjach dekanalnych itp. – podczas których księża otrzymują różne zalecenia i wytyczne. W uzupełnieniu powyższego nadmienia się, że t.w. jest już w podeszłym wieku, w związku z czym efektywność operacyjnego wykorzystania w/w walorów jest nieco mniejsza. W najbliższym czasie planuje się zaangażowanie t.w. do realizacji następujących zadań: 1. Przeprowadzania rozmów z kurialistami: kanclerzem ks. Stanisławem Olechowskim, wikariuszem generalnym ks. Janem Grabowskim, notariuszem ks. Ewerystem Puchalskim, referentem kasowym ks. Aleksandrem Gruzą i archiwariuszem ks. Andrzejem Szklarskim.  – Po przez te rozmowy t.w. może uzyskać szereg i informacji o planach i zamierzeniach kierownictwa kurii, stosunku do różnych decyzji władz państwowych, wydarzeń na arenie krajowej i międzynarodowej, jak i też ustosunkowania się poszczególnych kurialistów do zaleceń i wytycznych episkopatu. – korzystając z faktu pozostawania w dobrych stosunkach z w/w księżmi t.w. może zdobywać informację o ewentualnych konfliktach i rozbieżności w poszczególnych sprawach np. polityki kadrowej w diecezji, sposobów administrowania nią, kontrolowania księży w parafiach itp. 2. Podczas spotkań z rektorem WSD ks. Kazimierzem Miszczakiem /odwiedza czasami t.w./ oraz profesorami WSD współpracownik jest w stanie uzyskać niektóre informacje o trudnościach Seminarium na odcinkach: gospodarczych, nauczania alumnów, powołań alumnów do służby wojskowej. Może zdobywać informacje o postawach poszczególnych profesorów wobec kierownictwa kurii, władz państwowych, ich wypowiedziach w różnych kwestiach problemowych. 3. W wypadkach wyjazdów do innych parafii na różne uroczystości, wizytacje kanoniczne itp. – zlecane będą mu zadania mające na celu uzyskanie informacji o treści wystąpień biskupa, poszczególnych księży, prowadzonych dyskusjach w gronie księży, przebiegu uroczystości itp. 4. Z uwagi na dobrą znajomość z dziekanami: dek. Łosickiego ks. Bolesławem Kręplą i dek. Domanickiego ks. Stanisławem Idziukiem – pozostającymi w aktywnym zainteresowaniu SB – t.w. podczas spotkań z nimi /są one niezbyt częste/ będzie pytał o ich plany, formy prowadzenia działalności  duszpasterskiej w parafiach, oddziaływania na wiernych, sposób egzekwowania stopnia wykonania poleceń kurii oraz poszczególnych administratorów w dekanacie. Powierzone mu będą zadania uzyskiwania informacji o stosunku w/w księży do zarządzeń władz państwowych, wytycznych kierownictwa kurii, nieporozumieniach z księżmi dekanalnymi. – odnośnie w/w księży t.w. w szczególnie uzasadnionych wypadkach może być czynnikiem powstrzymującym ich wrogie wystąpienia, aktywność duszpasterską. W każdym przypadku otrzyma szczegółowe wytyczne aby uniknąć dekonspiracji. 5. Uzyskiwanie informacji o przebiegu konferencji dekanalnych dek. Siedleckiego /wytyczne, wystąpienia itp./. 6. Pobierane będą od niego do wglądu listy pasterskie, komunikaty episkopatu – o wrogiej treści, oraz inne wrogie dokumenty hierarchii kościelnej. Informacje uzyskiwane od współpracownika sprawdzane będą poprzez osobowe źródła informacji t.w. „Jan”, „Wicek” i „Zygmunt” oraz poprzez dok. „W” i „PT”. W dalszym ciągu stosować się będzie wynagradzanie t.w. w formie wręczania mu upominków z racji imienin, urodzin i świąt. Nie należy wymagać od niego pisania doniesień, ponieważ dotychczas formy tej nie stosowano ze względu na jego niechęć do udzielania informacji na piśmie oraz doświadczenia z lat ubiegłych. (zachowano oryginalną pisownię). ..//..//……W dniu 6.VIII.1971 roku została zakończona z nim współpraca z powodu podeszłego wieku i słabego stanu zdrowia. Wnioskował o to por. Lech Szymani inspektor operacyjny Referatu SB KPMO w Siedlcach. .W archiwach IPN znajduje się 296 dokumentów dotyczących jego osoby.

Dodaj komentarz